Nhà nguyện của Nhà Mẹ
Nhà nguyện tại Nhà Mẹ là không gian thiêng liêng dành cho cầu nguyện, tưởng niệm và chiêm niệm. Không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo, kiến trúc, các tác phẩm nghệ thuật và hệ thống biểu tượng nơi đây còn lưu giữ những dấu ấn quan trọng trong lịch sử thiêng liêng của Hội Dòng Tiểu Muội Đức Mẹ Lên Trời, đồng thời mời gọi mỗi người bước vào chiều sâu của mầu nhiệm đức tin.
Năm 1870, khi các nữ tu Tiểu Muội chuyển đến đường Violet, các chị đã cải tạo một căn phòng nằm liền kề với ngôi nhà lớn để làm nhà nguyện. Trước đó, căn phòng này từng được sử dụng làm trường học Ottoman.
Nhà nguyện này được gọi là nhà nguyện dưới, nhằm phân biệt với nhà nguyện trên được xây dựng ngay phía trên và dành riêng cho các nữ tu. Theo thời gian, nhà nguyện dưới được mở rộng, trở thành nơi diễn ra các cử hành phụng vụ và là không gian quy tụ cho các cuộc gặp gỡ của các nhóm giáo dân, trong đó có nhóm Huynh đệ.
Sau khi các Đấng Sáng Lập qua đời, bia mộ của các ngài được đặt tại cung thánh của nhà nguyện. Những bia mộ này vẫn được gìn giữ cho đến ngày nay, trở thành dấu chứng sống động về cội nguồn và hành trình đức tin của Hội Dòng.
Việc trùng tu Nhà nguyện năm 1999
Việc trùng tu vào tháng 1 năm 1999 nhằm “mang lại cho nơi đặc quyền này một sự thích nghi chức năng hơn và phù hợp hơn với tinh thần của Công đồng Vaticanô II về việc cử hành Thánh Thể, đồng thời giữ nguyên tính tĩnh lặng của nhà nguyện và vị trí của các ngôi mộ” (PCN 14-1-1999).
Năm 1999 cũng được chọn vì đây là thời điểm trùng với 100 năm ngày qua đời của Đấng sáng lập Étienne Pernet.
Công việc tu sửa được giao cho kiến trúc sư M. de Brandois. Tại lễ khánh thành nhà nguyện, ông đã phát biểu như sau:
« Đời sống của Giáo hội luôn thay đổi. Tất cả chúng ta đều có nguồn gốc và tương lai.
Trong nhà nguyện dưới, nguồn gốc được biểu tượng hóa một cách rất rõ nét qua sự hiện diện của phần mộ các Đấng sáng lập. Ý tưởng đầu tiên nhằm tôn kính các ngài và tạo sự kết nối với không gian phía đường Violet là bố trí hai nhà nguyện, ở hai phía của gian giữa mới, gợi nhớ hình ảnh những nhà nguyện ngày xưa. Đồng thời, tăng cường ý nghĩa biểu tượng bằng những hình thức kiến trúc cổ điển như các trụ cột và những vòm cuốn, một kiểu kiến trúc phổ biến, tiêu biểu cho những nơi cầu nguyện và dễ dàng gợi lên nơi mỗi người chúng ta một cảm nhận quen thuộc.
Một vòm cuốn là một hình vuông được phủ lên bởi một hình tròn. Việc kết hợp mang tính biểu tượng giữa hình tròn và hình vuông thường được tâm thức con người tự nhiên cảm nhận như hình ảnh sống động của một sự đối thoại giữa cõi trời siêu việt, nơi con người hướng tới, và cõi đất, nơi con người đang hiện diện.
Đó chính là chủ đề của sự chuyển tiếp cần được thực hiện; một lời mời gọi bước qua một cấp độ khác.
Để gợi lên tương lai mang tính biểu tượng, người ta đề xuất phủ lên gian giữa một vòm lớn, gợi hình ảnh vòm trời, với những nguồn sáng như các vì sao. Vòm trời là biểu tượng phổ quát của trật tự thiêng liêng của vũ trụ.
(…)
Chiêm ngắm bầu trời đầy sao cho thấy sự đối lập giữa Đất và Trời, giữa điểm khởi đầu và điểm đến; còn ở khoảng giữa đó là cuộc hành trình của con người. »
Nhà tạm
Nhà tạm được đặt âm vào trong tường. Đối với cánh cửa nhà tạm, được sử dụng những biểu tượng đơn sơ nhất, vốn thuộc về kho tàng biểu tượng chung của nhân loại: hình tròn, thập giá và hình vuông.
[…] Hình tròn tượng trưng cho trời. Trong tiếng Latinh, từ cælum vừa có nghĩa là bầu trời – vòm trời, vừa gợi đến hình dạng tròn. Hình tròn cũng là biểu tượng của khu vườn địa đàng, được bao quanh theo hình tròn; đó là hình ảnh của trời ở giữa đất. Hình tròn còn biểu trưng cho sự hoàn hảo, tính đồng nhất, vòng tuần hoàn và sự chuyển biến.
Hình vuông tượng trưng cho Giêrusalem trên trời. Đó là hình ảnh của trái đất được đổi mới và đưa lên trời. Hình vuông cũng mang ý nghĩa biểu tượng của bệ nền nối kết Thiên Chúa với thế giới trần gian.
Trên cánh cửa Nhà Tạm, hình tròn nguyên thủy của vườn địa đàng được đặt trong hình vuông cuối cùng của Giêrusalem trên trời. Đây là hình ảnh diễn tả toàn bộ tiến trình từ giai đoạn đầu tiên đến giai đoạn sau cùng của công trình sáng tạo, từ sách Sáng Thế đến sách Khải Huyền.
Những đường rãnh tượng trưng cho những bi kịch và đau khổ của cuộc sống nơi trần thế, nhưng đồng thời cũng biểu hiện niềm vui, khi những đường rãnh ấy nằm trong vòng tròn của vườn địa đàng và trong ánh sáng tỏa ra từ Thập giá.
Cung thánh cũ
Trong cung thánh cũ, phía trên mộ các Đấng sáng lập, có đặt một tượng Chúa Kitô do một gia đình dâng tặng. Tác phẩm được thực hiện bởi Fernand Py (1887–1949), một nhà điêu khắc chuyên về gỗ và ngà voi. Là một nghệ sĩ trang trí bị khiếm thính, ông đã thực hiện nhiều tác phẩm nghệ thuật tôn giáo.
Nhà nguyện bên cạnh
Trong nhà nguyện bên cạnh dành kính Đức Trinh Nữ Maria, được đặt một bức tượng bằng gỗ thếp vàng rất đẹp, có niên đại từ cuối thế kỷ XVIII, xuất phát từ cộng đoàn Grenoble.
Các cửa kính màu
Jacques Loire, nghệ nhân bậc thầy về kính màu tại Chartres, đã đích thân giải thích cho chúng ta cách ông thực hiện toàn bộ hệ thống cửa kính màu cũng như ý nghĩa biểu tượng của chúng:
“Người ta đã quyết định sử dụng kỹ thuật kính cổ ghép bằng chì, vì kỹ thuật này phù hợp hơn so với kỹ thuật các mảnh kính được ghép bằng vôi vữa.
Đối với cửa kính màu của cung thánh cũ, nơi khung sắt hình thoi được tận dụng lại, tôi giữ một sự hài hòa về màu sắc theo hướng ấm áp, chuyển dần đến sắc đỏ, đồng thời điểm xuyết một cách kín đáo hình ảnh Thập giá.
Đối với các cửa kính màu hướng ra sân và phía đường phố, tôi sử dụng cách thể hiện rất giản dị, với những gam màu sáng, trong trẻo và tươi vui.”
Đối với cửa kính màu chỗ Đức Mẹ, tôi sử dụng lại những sắc thái xanh lam và tím hoa cà của cửa kính màu lớn, nhằm tạo nên một bầu khí tĩnh lặng và bình an. Tôi tiếp tục sử dụng cùng một cách thể hiện như đối với các cửa kính hướng ra sân, nhưng được triển khai chi tiết hơn và chia thành nhiều mảng nhỏ.
Đối với vách ngăn ở lối vào, tôi mong muốn tạo được độ trong suốt lớn, để ngay khi bước vào, người ta có thể nhìn thấy ngay cửa kính màu lớn. Đối với cửa kính này, một kỹ thuật ghép dán đặc biệt đã được sử dụng nhằm duy trì độ trong suốt cao hơn.
“Đối với cửa kính màu lớn, ‘vinh quang của Thiên Chúa’ là một trong những ý tưởng được đưa ra cho tôi trong cuộc họp. Vì thế, tôi đã thể hiện vầng hào quang bao quanh Thiên Chúa, với Chúa Thánh Thần tuôn đổ những tia sáng và ánh sáng của Người xuống trần gian.
Trái đất được biểu tượng hóa ở phía dưới bên trái bằng những đường cong lớn, cùng với những đau khổ được thể hiện qua những vệt màu đỏ; tuy nhiên, từ chính nơi đó lại tuôn trào nước – nguồn mạch sự sống. Nước làm phát sinh sự sống được tạo dựng, biểu tượng bằng hình dáng một cây ở phía dưới bên phải. Nhưng cây ấy chỉ trổ lá khi được sống trong ánh sáng.
Những đường xiên lớn, với các sắc độ đậm hơn ở phía dưới và nhạt dần ở phần trên, biểu tượng cho sự chuyển tiếp từ đêm tối sang ánh sáng.
Từ trái đất nơi chúng ta đang hiện diện, hai chuyển động lớn hướng lên gặp nhau trong ánh sáng của Thiên Chúa. Ở bên trái, với những sắc xanh lá, chúng biểu tượng cho những ước mơ và niềm hy vọng của chúng ta; còn ở bên phải, biểu tượng cho những lời cầu nguyện của chúng ta.
Để làm nổi bật và nhấn mạnh một số đường nét, đặc biệt là hình ảnh cây, tôi đã sử dụng những thanh chì rộng 20 mm, trong khi toàn bộ tác phẩm được thực hiện chủ yếu bằng những thanh chì rộng 8 mm.
Tôi rất vui vì đã có thể, trong một bầu khí hoàn toàn tin tưởng, thực hiện toàn bộ hệ thống cửa kính màu này. Cùng với kiến trúc tuyệt đẹp mà vị kiến trúc sư đã tạo nên, các cửa kính màu đã đem lại cho nhà nguyện một sự hài hòa và thống nhất mà ngay từ đầu công trình, thật khó có thể hình dung được.”
Thánh giá Saint-Maur
Lối vào nhà nguyện (phía bên trong) nay được đánh dấu bằng Thánh giá được gọi là Thánh giá Saint-Maur.
Thánh giá này là một chứng tích tuyệt đẹp về đức tin của thế kỷ IX, trước đây từng được đặt trên mặt tiền của nhà thờ thuộc Tu viện Saint-Maur (Anjou).
Thánh giá được gọi là “Saint-Maur” là một tác phẩm đặc sắc, chứa đựng nhiều ý nghĩa, cả trong những đường nét đan xen lẫn sự thống nhất của toàn thể tác phẩm. Khi dõi theo chuyển động của những đường viền đan xen, chúng ta nhận thấy bốn trái tim mở hướng ra bên ngoài; các đầu nhọn phía trong tạo thành một hình vuông, biểu tượng của Giêrusalem được tái thiết (Êdêkien 40,48) và là nơi Thiên Chúa ngự (Khải Huyền 21,16).
Những đường đan xen này tạo thành một mối liên kết liên tục, được quy tụ và bao bọc bởi một vòng tròn, nhờ đó chúng có được sự vững chắc và tính thống nhất.
Trong đường nét chuyển động ấy, có thể nhận ra hai chức năng thiết yếu của người có đức tin: chiêm niệm được biểu thị qua những đầu nhọn của các trái tim hướng vào trung tâm và sứ mạng, hướng con người từ trung tâm ra bên ngoài.
Như vậy, người tín hữu tích cực, sau khi được thấm nhuần sâu xa sự hiện diện của Thiên Chúa, Đấng ở trung tâm của mọi sự sống, được mời gọi loan báo đức tin của mình đến bốn phương trong vũ trụ. Chúng ta thực hiện điều đó trong tình yêu, được biểu tượng bằng những trái tim; một tình yêu được nâng đỡ và gìn giữ vững chắc bởi vòng tròn của đức tin.
Là nơi của thinh lặng và bình an, nhà nguyện này có thể trở thành nơi thuận tiện cho việc cầu nguyện, cho những người đi ngang qua cũng như cho các chị em Tiểu Muội, những người muốn dâng lên Thiên Chúa niềm vui và những đau khổ của mọi người, đồng thời khẩn cầu bình an cho thế giới.
Theo một bài viết của Sr. Gisèle Marchand và Sr. Michelle Barrot